Türkiye'nin eşsiz biyolojik çeşitliliğini korumak ve gelecek nesillere aktarmak adına kritik öneme sahip Önemli Doğa Alanları (ÖDA) envanteri, kapsamlı bir güncelleme sürecine girdi. Doğa Derneği tarafından 2006 yılında ilk kez yayınlanan envanter, 20 yıl aradan sonra Ankara'da gerçekleşen ulusal koordinasyon çalıştayı ile yenilenmeye başlandı. Bu çalışma, Türkiye doğasında son iki yılda yaşanan değişimleri, kayıpları ve umut vadeden keşifleri bilimsel verilerle kayıt altına alacak.
20 Yıl Sonra Gelen Kapsamlı Güncelleme Çalışmaları
Ankara'daki çalıştay, biyolojik çeşitlilik uzmanlarını bir araya getirdi. Toplamda 12 sivil toplum kuruluşunun temsilcisi, 11 üniversiteden akademisyenler ve Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı üç genel müdürlüğün uzmanları, Önemli Doğa Alanları'nın güncel durumunu ele almak üzere çalışmalara başladı. Çalıştayda, güncel verilerin Türkiye'nin doğa koruma politikalarına entegrasyonu, ÖDA'lar üzerindeki tehditlere karşı stratejilerin geliştirilmesi ve akademi-kamu-sivil toplum işbirliğinin yöntemleri üzerinde duruldu. Bu güncelleme, hassas ekosistemleri, endemik türleri ve nesli tehlike altındaki canlıları barındıran kritik habitatların korunması için küresel standartların uygulanmasına olanak tanıyacak.
2006'daki ilk envanterde bitkiler, kız böcekleri, kelebekler, iç su balıkları, çift yaşamlılar, sürüngenler, kuşlar ve memeliler olmak üzere 8 tür grubuna ait veriler sentezlenerek Türkiye'de 305 Önemli Doğa Alanı belirlenmişti. Doğa Derneği koordinasyonunda 2023'te başlatılan ve 2029'da tamamlanması hedeflenen bu çalışma, son yirmi yılda yaşanan değişimleri bilimsel verilere dayalı olarak ortaya koymayı amaçlıyor.
Biyolojik Çeşitlilik Haritası Genişliyor: 9 Tür Grubunda Binlerce Önemli Alan Tespit Edildi
Güncelleme süreci, uluslararası işbirlikleriyle güçlendirildi. Dünya Doğa Koruma Kurumu (IUCN) tarafından küresel öncelikli alanların belirlenmesinde resmi bir standart olarak kabul edilen ÖDA yaklaşımı, Doğa Derneği'nin IUCN ve BirdLife International uzmanlarıyla yürüttüğü işbirliğiyle Türkiye'de de titizlikle uygulanıyor. Türkiye'den eklenen geniş bir akademisyen ve uzman ağı vasıtasıyla veri derleme çalışmaları kesintisiz sürdürülüyor. Bu kapsamda, 9 tür grubuna ait toplam 7.144 önemli konum tespit edildi.
- 38 amfibi ve sürüngen türüne ait 61 nokta
- 2.333 bitki türü ve varyetesine ait 3.794 nokta
- 122 içsu balığı türüne ait 381 nokta
- 56 kelebek türüne ait 338 nokta
- 14 kızböceği ve yusufçuk türüne ait 92 nokta
- 42 kuş türüne ait 256 nokta
- 26 memeli türüne ait 137 nokta
- 875 yumuşakça türüne ait 2.083 nokta
İlk bulgular, Türkiye'nin biyolojik çeşitliliğinin güncel durumunu ortaya koymak ve dünya çapında önem taşıyan alanları belirlemek adına önemli bir bilimsel temel oluşturuyor. Bu güncelleme çalışmasını öncekilerden ayıran en önemli farklardan biri, analiz edilen canlı gruplarının genişletilmesi oldu. Bitkiler, yusufçuklar ve kızböcekleri, kelebekler, iç su balıkları, amfibiler, sürüngenler, memeliler ve kuşların yanı sıra, bu yıl yumuşakçalar da mevcut uzmanlık gruplarına eklendi. Devam eden süreçte onlarca farklı disiplinden çok sayıda uzmanın katkı sunacağı çalışmada; endemik, nesli tehlike altında olan ve hassas türlerin habitatları titizlikle haritalandırılacak.
Türkiye, üç kıtanın kesişim noktasında yer alan coğrafi konumu ve farklı iklim tiplerine ev sahipliği yapması nedeniyle zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahiptir. Bu zenginliğin korunması, sadece yerel değil, küresel ekosistem sağlığı için de büyük önem taşımaktadır. Yapılan bu bilimsel çalışmalar, ülkenin doğa koruma stratejilerine yön vererek, eşsiz türlerin ve yaşam alanlarının güvence altına alınmasında kritik bir rol oynayacaktır.
Çalışmaları gerçekleştiren uzman grubunda yer alan bilim insanları arasında Prof. Dr. Ahmet Emre Yaprak (Bitkiler), Prof. Dr. Ali Kandemir (Bitkiler), Prof. Dr. Hasan Yıldırım (Bitkiler), Dr. Tuğkan Özdöl (Bitkiler), Prof. Dr. Ahmet Karataş (Memeliler), Uzman Cem Orkun Kıraç (Memeliler), Prof. Dr. Kerim Çiçek (Sürüngenler ve Amfibiler), Dr. Evrim Karaçetin (Kelebekler), Prof. Dr. Burçin Aşkım Gümüş (Yumuşakçalar), Doç. Dr. Ali Miroğlu (Kızböcekleri & Yusufçuklar), Prof. Dr. Baran Yoğurtçuoğlu (İç Su Balıkları), Dr. Şafak Arslan (Kuşlar - Memeliler), Prof. Dr. Muhammed Zeynel Öztürk (CBS) ve Dr. Enes Taşoğlu (CBS) bulunmaktadır. Bilimsel bulgular, endemik, tehlike altında, hassas veya benzersiz türlerin Türkiye’deki yaşam alanlarını belgeleyerek, koruma çabalarına ışık tutuyor.
YORUMLAR (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.