Son yıllarda yaşam süresinin uzamasıyla birlikte dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de Alzheimer hastalığının görülme sıklığı giderek artıyor. Ülkemizde yaklaşık 700 bin kişinin Alzheimer ile mücadele ettiği tahmin edilirken, bu sayının 2050 yılına kadar 2,5 katına çıkması bekleniyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında yaptığı açıklamalarda, hastalığın ilk belirtileri ortaya çıkmadan yaklaşık 20 yıl önce beyinde değişikliklerin başlayabildiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Tuncer, yaş ve genetik yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin yanı sıra, yaşam tarzıyla ilişkili bazı risk faktörlerini kontrol altına almanın mümkün olduğunu vurgulayarak, beyin sağlığını korumaya yönelik önlemlere erken yaşlardan itibaren önem verilmesi gerektiğini ifade etti.
Bilimsel veriler, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile Alzheimer riskinin önemli ölçüde azaltılabileceğini göstermektedir. Bu durum, Kocaeli ve çevresindeki vatandaşlar için de geçerli olup, farkındalığın artırılması ve koruyucu adımların atılması büyük önem taşımaktadır.
Alzheimer'ın Sinsice İlerlemesi ve Erken Belirtiler
Beyin hücrelerinin ilerleyici bir şekilde hasar görmesi ve kaybedilmesiyle ortaya çıkan Alzheimer hastalığı, sadece hastanın değil, ailesinin ve yakın çevresinin de yaşamını derinden etkiliyor. Hastalık sinsice başlayıp ilerlerken, ilk belirtiler genellikle yakın zamanda yaşanan olayların unutulması, aynı soruların tekrar tekrar sorulması veya tanıdık kelimelerin hatırlanamaması şeklinde kendini gösteriyor. Prof. Dr. Neşe Tuncer, ilerleyen evrelerde bireyin planlama becerisinin zayıfladığını, zaman ve mekan algısının bozulduğunu, kişilik değişiklikleri ortaya çıktığını ve sonuçta en temel günlük ihtiyaçlarını karşılayamaz hale geldiğini belirtiyor.
Prof. Dr. Tuncer, “Alzheimer hastalığı bireysel olduğu kadar ailevi ve toplumsal bir sağlık sorunudur; hastalığın ilerleyici doğası hastaların giderek bağımsızlığını yitirmesine, bakım verenlerin ise ciddi fiziksel, psikolojik ve ekonomik yüklerle karşılaşmasına neden olmaktadır” ifadelerini kullandı. Alzheimer'ın ilk belirtilerden yaklaşık 20 yıl önce oluşmaya başladığını belirten Prof. Dr. Tuncer, “Dolayısıyla 70'li yaşlarda bellek yakınması yaşayan bir bireyde süreç aslında 50'li yaşlarda başlamış olabilir. Bu durum, sağlıkla ilgili orta yaşta alınan kararların, yaşlılıkta beyin sağlığını doğrudan belirlediğini göstermektedir” dedi.
Yaşam Tarzı Faktörleri ve Koruyucu Önlemler
Prof. Dr. Tuncer, Alzheimer hastalığına zemin hazırlayan başlıca yaşam alışkanlıkları ve risk faktörlerini şöyle sıralıyor:
- Düzenli egzersiz yapmamak
- Kontrolsüz tansiyon, yüksek kolesterol ve tedavi edilmeyen hipertansiyon
- Tedavi edilmeyen işitme kaybı
- Diyabet ve insülin direnci
- Obezite
- Sigara, alkol kullanımı
- Sosyal izolasyon ve yalnızlık
- Yetersiz ve kalitesiz uyku
- Sağlıksız beslenme, işlenmiş gıdalar, aşırı şeker ve trans yağ ağırlıklı beslenme
- Depresyon
- Kafa travması öyküsü
- Hava kirliliğine maruz kalma
Prof. Dr. Neşe Tuncer, bu risk faktörlerinin önüne geçmek ve Alzheimer riskini azaltmak için alınabilecek etkili önlemlerden bazılarını da şöyle açıkladı:
- Düzenli Egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet), beynin bellek merkezi olan hipokampusun hacmini artırarak yeni sinir bağlantılarının oluşmasını destekler.
- Sağlıklı ve Dengeli Beslenme: Özellikle Akdeniz tipi beslenme (bol sebze-meyve, zeytinyağı, balık, kuruyemiş, tam tahıllar) beyin ve damar sağlığını destekler. Haftada en az iki kez balık tüketimi omega-3 yağ asitleri sayesinde beyin hücrelerini korur. İşlenmiş gıdalar, aşırı şeker ve trans yağ ağırlıklı beslenmeden uzak durulmalıdır.
- Kaliteli ve Yeterli Uyku: Her gece 7-8 saat kesintisiz uyku, beynin gün içinde biriken zararlı proteinleri temizlemesini sağlayan glimfatik sistemin etkin çalışması için zorunludur. Uyku apnesi gibi sorunlar mutlaka değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir.
- Beyni Aktif Tutmak ve Yaşam Boyu Öğrenmek: Okuma, yeni beceriler edinme, dil öğrenme ve enstrüman çalma gibi bilişsel aktiviteler beynin ‘bilişsel rezervini’ güçlendirir. Bilimsel çalışmalar, iki dil konuşan bireylerde Alzheimer belirtilerinin 4-5 yıl daha geç ortaya çıktığını göstermektedir.

YORUMLAR (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.